Chương 372: Hệ nước Archimedes
Chương 372/437
Nàng không ngờ Tạ Nghiễn lại có mặt trẻ con, bám người đến vậy, thật khiến người ta dở khóc dở cười. Nhưng được ở bên Tạ Nghiễn một thời gian như thế, nàng cũng rất vui.
Sau khi mấy vị sư phụ của Công bộ khảo sát Lê Hoa sơn trang và vùng phụ cận một lượt, tình hình cũng đại khái rõ ràng.
Sau trang là những ngọn núi thấp nhấp nhô, trước trang có một con sông không lớn không nhỏ uốn lượn chảy qua.
Đất đai Lê Hoa sơn trang khá màu mỡ, chỉ có điều địa thế hơi cao, nước sông lại thấp, tưới tiêu hoàn toàn dựa vào sức người gánh nước, vừa tốn thời gian vừa tốn sức.
Lần này Tạ đại nhân dẫn họ đến, chính là để thay sơn trang xây một hệ thống thủy lợi, dẫn nước sông lên ruộng cao.
Vì đã biết trước thợ thủ công của Công bộ sẽ đến, Cố Tiểu Mạch đã bảo Lưu lý chính tìm không ít dân làng đến giúp.
Mấy chục dân làng và thợ mộc đang bận rộn, gỗ chất như núi nhỏ, tiếng cưa, tiếng đục, tiếng hò hét hòa lẫn vào nhau…
Họ chuẩn bị đủ gỗ trước, đợi thợ thủ công đến là có thể khởi công ngay.
Sư phụ Tào trải tấm bản vẽ xe nước mang theo bên mình ra, nói với Cố Tiểu Mạch:
“Cố nương tử xin xem, đây chính là khung xương của xe guồng.
Đợi lắp nan hoa và ống trúc vào, nước chảy xiết đẩy một cái, bánh xe tự quay, ống trúc múc nước quay lên cao, tự động đổ vào máng dẫn nước, nước theo máng chảy vào ruộng.
Không cần người đẩy, không cần trâu kéo, hoàn toàn dựa vào thế nước.”
Cố Tiểu Mạch bước lại gần ngắm khung xương ấy, quả thật không khác mấy so với xe guồng thời cổ trong ký ức nàng, nguyên lý đơn giản nhưng thực dụng.
Bên cạnh còn có một bộ bản vẽ khác, nhìn dáng vẻ thì chính là long cốt phiên xa trong truyền thuyết.
Thấy Cố Tiểu Mạch tò mò, sư phụ Tào chỉ vào bản vẽ giải thích:
“Cái này cần động lực, sức người hay sức súc vật đều được, dẫn động dây xích long cốt, cào nước từ chỗ thấp lên.
Tuy cần sức người sức vật, nhưng tiết kiệm sức hơn gánh nước gấp mười lần.
Xe guồng tiết kiệm sức nhưng phải mượn thế nước, long cốt phiên xa tốn sức nhưng chỗ nào cũng dùng được, hai thứ phối hợp, hạn hay lụt đều không sợ.
Cố nương tử muốn lắp cả hai loại xe nước này ở Lê Hoa sơn trang sao?”
Nghe sư phụ Tào nói xong, Tạ Nghiễn ngẩng đầu nhìn mặt sông không xa, bỗng lên tiếng:
“Sư phụ Tào, xe guồng tốt thì tốt, nhưng có một nhược điểm, nó phải lắp ở nơi nước sông có tốc độ chảy nhất định.
Khúc sông này nước chảy êm ả, phải đặc biệt đắp một con đập nhỏ để dồn nước chảy mạnh mới đẩy được bánh xe.
Ta thấy mặt sông khá rộng, đắp đập thì khối lượng công việc không nhỏ.”
Sư phụ Tào gật đầu:
“Tạ đại nhân nói phải, lão hủ cũng đang nghĩ đến chuyện này.
Đắp đập ít nhất phải nửa tháng, còn phải dùng không ít đá.”
Cố Tiểu Mạch nghe họ bàn bạc, ánh mắt không khỏi rơi xuống dòng sông và địa thế bờ bên cạnh.
Bỗng nhiên, trong đầu nàng lóe lên một hình ảnh, chính là loại bơm xoắn ốc hệ nước Archimedes thường thấy trong các công viên đô thị hiện đại. Nếu dùng ở chỗ này, chắc hẳn cũng rất thích hợp.
Nghĩ nghĩ, nàng vô tình buột miệng nói ra ý nghĩ đó:
“Hay là… thử dùng xoắn ốc nâng nước? Chắc sẽ nhẹ nhàng hơn một chút.”
Tạ Nghiễn và mấy thợ thủ công đồng loạt quay đầu nhìn nàng.
Sư phụ Tào mặt đầy vẻ khó hiểu, hỏi:
“Làm sao có thể dùng xoắn ốc nâng nước?”
Cố Tiểu Mạch nhìn Tạ Nghiễn, lại nhìn mấy vị sư phụ đang chăm chú nhìn mình, ngồi xổm xuống, nhặt một cành cây vẽ lên đất:
“Ý ta là, dùng một thanh dài, bên ngoài quấn cánh xoắn ốc, lắp vào một ống tròn, đặt nghiêng trong nước.
Quay thanh dài, nước bị cánh xoắn đẩy từng ô một lên trên.
Không cần nước chảy xiết, chỉ cần một người hoặc một con lừa ở trên bờ quay bánh là được.”
Cố Tiểu Mạch ngồi xổm trên đất vẽ ra một hình minh họa xiêu vẹo.
Tuy vẽ rất qua loa, nhưng nguyên lý xoắn ốc thì đã thể hiện rõ.
Tạ Nghiễn nhìn bản vẽ trên đất, lại nhìn Tiểu Mạch, trong lòng càng thêm khâm phục nàng, thật không biết cái đầu nhỏ của nàng lớn lên thế nào?
Sao lúc nào cũng nghĩ ra được những cách mà họ không nghĩ tới.
Tiểu Mạch, thật sự quá thông minh. Theo cách nói của nàng, kế này hoàn toàn khả thi.
Thần sắc sư phụ Tào cũng đầy vẻ không thể tin nổi, một lúc lâu sau mới vỗ đùi, trong mắt lóe sáng:
“Diệu thay!”
Ông ngồi xổm xuống, ngón tay chỉ lên hình vẽ trên đất:
“Cái này… cái này chẳng phải là thay dây xích của long cốt phiên xa bằng xoắn ốc sao?
Long cốt phiên xa dùng từng đốt cánh cào nước lên, còn xoắn ốc này quay một cái, nước cũng bị đẩy từng đoạn lên trên, chỉ có điều hướng từ đường thẳng biến thành đường xoay.
Khung xương càng đơn giản, tốn ít vật liệu, làm kín tốt còn không rò nước!
Hơn nữa, vận hành còn nhẹ nhàng hơn long cốt phiên xa.”
Sư phụ Tào đã hoàn toàn bị ý tưởng này châm ngòi.
Ông ngồi xổm trên đất dùng cành cây vẽ lại bản vẽ một lần, vẽ tỉ mỉ hơn Cố Tiểu Mạch nhiều, ngay cả cấu trúc mặt cắt của máng gỗ, góc độ của cánh xoắn ốc đều ghi chú rõ ràng.
Các thợ thủ công bên cạnh cũng ríu rít bàn tán.
Một người nói cửa vào nên làm hình loa cho dễ lấy nước, một người nói đầu trục quay nên lắp một bánh quay để người quay hoặc buộc lừa kéo.
Tạ Nghiễn thấy họ bàn tán sôi nổi, lập tức quyết định:
“Vậy thì thử dùng xoắn ốc nâng nước này.
Xe guồng và long cốt phiên xa Đại Chu triều đã làm rất nhiều, đã Lê Hoa sơn trang muốn tiết kiệm thời gian và sức lực hơn, đương nhiên phải thử loại xe nước mới này.”
Lệnh vừa ban ra, cả sơn trang lập tức bận rộn hẳn lên.
Sư phụ Tào dẫn hai đồ đệ chuyên trách chế tạo máy nâng nước xoắn ốc.
Họ chọn một cây du già bị sét đánh đổ bên bờ sông, gỗ cứng lại khó nứt, vừa hay làm trục quay và cánh xoắn…
Đến ngày thứ bảy, máy nâng nước xoắn ốc cuối cùng cũng hoàn thành.
Sư phụ Tào làm món đồ này khá đẹp mắt.
Một trục quay bằng gỗ du dài tám thước, bên ngoài quấn chằng chịt cánh xoắn ốc, lắp trong máng gỗ nửa hình tròn, nghiêng nghiêng từ bờ sông thò vào dòng nước.
Đầu trục quay lắp một bánh quay bằng gỗ, mép bánh có tay cầm, có thể quay bằng tay, bên cạnh còn để sẵn vòng sắt để buộc súc vật.
Cửa vào quả nhiên làm thành hình loa, dưới cửa ra nối với máng dẫn nước.
Khi chạy thử, Tạ Nghiễn đích thân lên quay bánh.
Hai tay hắn dùng sức, bánh quay ù ù, trong máng gỗ truyền đến tiếng nước, chốc lát sau, một dòng nước sông trong veo từ cửa ra trào ra, theo máng dẫn chảy vào luống rau bên cạnh.
“Thành rồi!”
Đồ đệ của sư phụ Tào không nhịn được kêu lên.
Tạ Nghiễn quay một lúc mới dừng tay, vung vẩy cánh tay hơi mỏi, nhưng nụ cười trên mặt thì không sao kìm được.
Hắn cúi người quan sát kỹ tình trạng làm kín giữa cánh xoắn ốc và máng gỗ, lại đưa tay thử lượng nước ở cửa ra, gật đầu liên tục:
“Lượng nước này, một người quay là đủ sánh bằng hai người đạp long cốt phiên xa.
Hơn nữa cái này cấu trúc đơn giản, khó hỏng, sửa chữa cũng tiện.”
Sư phụ Tào ở bên cạnh bổ sung:
“Lão hủ làm thủy lợi nửa đời người, máy nâng nước xoắn ốc này quả thật có chỗ hơn người.”
