Chương 489: Lập Mệnh thư viện, Đông nam viện, Tây nữ viện
Chương 489/492
Tạ Nghiễn rũ mắt, chỉ cảm thấy trong lòng có một luồng ấm áp chầm chậm lan tỏa.
Cả đời này, ông từng trải qua bao thăng trầm nơi quan trường, gặp không ít kẻ khoác lác, nói thì hay hơn hát, nhưng đến lúc nguy nan lại chạy nhanh hơn ai hết.
Chỉ có Tiểu Mạch, người phụ nữ trông có vẻ mỏng manh này, luôn từng bước một, biến những lời đã nói thành hạt giống gieo xuống đất, rồi để chúng bén rễ nảy mầm.
"Bản đồ kinh doanh của nàng ư?
Nàng định để đám học trò sau khi học xong đều đi làm người làm cho nàng à?"
Cố Tiểu Mạch vừa nghe đã phì cười:
"Gì mà làm người làm cho ta, ta là loại chủ nhân cay nghiệt đó sao?
Ta nói là, những cửa hàng, thương đội, ruộng trang của ta, trước tiên sẽ ưu tiên học trò nhà mình.
Học mộc thì vào xưởng kiến trúc;
Học y thì vào hiệu thuốc ngồi ghế chẩn bệnh;
Học kế toán thì vào thương hiệu làm sổ sách;
Học nấu ăn thì muốn vào tửu lâu thì vào, muốn tự mở quán thì tự mở.
Cuộc sống rồi sẽ dần tốt lên thôi."
Cố Tiểu Mạch nghiêng đầu, nhìn Tạ Nghiễn, trong mắt mang theo vài phần tinh nghịch:
"Hơn nữa, học trò của thư viện dù sao cũng đáng tin hơn người làm thuê bên ngoài.
Gọi là gì nhỉ? Gọi là nước phù sa không chảy ruộng ngoài."
Nghe đến đây, Tạ Nghiễn bật cười.
Ông nâng chén trà, nhìn Cố Tiểu Mạch, nghiêm mặt nói:
"Tiểu Mạch, lấy trà thay rượu, ta kính nàng một chén.
Nhưng có một điều, đã muốn dạy kiến thức cơ bản thì không thể chỉ dạy chữ và tính toán.
Ngoài Tứ thư Ngũ kinh, sử phải đọc, luật phải thông, y lý và nông sự cũng phải biết qua.
Nếu không, người học ra tuy có tay nghề nhưng không hiểu lý lẽ, không biết sử, không thông luật, rốt cuộc cũng khó đi xa."
Cố Tiểu Mạch gật đầu:
"Ta hiểu. Nên ta mới nói kiến thức cơ bản là gốc rễ.
Ba năm đầu, bất kể trai gái, đều phải nhận hết mặt chữ, đọc thấu sách, tính rõ sổ sách, hiểu tường sử.
Sau ba năm, mới dựa theo thiên phú và sở thích của mỗi người mà chia ngành học chuyên môn.
Ta tuy mở thư viện, nhưng người ra trường không thể chỉ là thợ, mà còn phải là người có cốt khí, có kiến thức."
"Vậy thì tiên sinh phải chọn người cho kỹ đấy!"
Tạ Nghiễn cười nói.
"Cho nên..."
Cố Tiểu Mạch kéo dài giọng, cười tủm tỉm nhìn ông:
"Ta muốn mời vị thủ phụ họ Tạ đã về hưu này đến làm danh dự sơn trưởng cho ta.
Không cần ngồi lớp dạy học, chỉ cần thỉnh thoảng đến ở vài ngày, xem bọn trẻ, giảng cho chúng về đại thế thiên hạ và đạo làm người.
Thế nào?"
Tạ Nghiễn sững người, rồi quay mặt đi, vành tai dưới ánh đèn khẽ ửng hồng.
Ông khẽ ho một tiếng:
"Ta đọc sách cả đời, cuối cùng lại phải làm tiên sinh cho phu nhân nhà mình sao?"
Cố Tiểu Mạch không chịu buông tha:
"Thư viện của phu nhân nhà mình, con của nhà mình, chàng không dạy thì ai dạy?"
"Được, ta nhận lời.
Nhưng nàng cũng phải đồng ý với ta một chuyện."
Tạ Nghiễn cười cười, nhân cơ hội đưa ra điều kiện.
"Được thôi, chàng nói đi."
Cố Tiểu Mạch vui lắm, cảm thấy sau khi về kinh thành lại có thể bận rộn, cảm giác này thật tuyệt.
Tạ Nghiễn cười nói:
"Thật ra cũng không có gì, chỉ là sau này mỗi năm, dù bận đến đâu, nàng cũng phải dành ra ba tháng để cùng ta ra ngoài đi đây đi đó.
Chúng ta thích những lúc như bây giờ, cùng nhau du ngoạn, không con cái, không chuyện vặt, chỉ có hai ta."
"Được, ta đồng ý, ta cũng rất thích!"
...
Cố Tiểu Mạch nói xong, tự mình bật cười trước, cười đến cong cong đôi mắt như hai vầng trăng non.
Tạ Nghiễn lặng lẽ nhìn nàng, trong lòng bỗng trào dâng một sự bình yên kỳ lạ.
Sau khi lui về ở ẩn, đôi khi ông tự hỏi, những ngày còn lại của cuộc đời này nên sống thế nào?
Là trồng hoa trồng rau, hay là du sơn ngoạn thủy?
Nhưng lúc này, nhìn ngọn lửa trong mắt Cố Tiểu Mạch, ông chợt nghĩ, có lẽ mình có thể cùng nàng đi hết con đường này.
Đêm ấy, trong khách sạn nhỏ ở Thục Trung, có hai người nằm trên giường, nghe tiếng mưa thu rả rích ngoài cửa sổ.
Cố Tiểu Mạch thao thao bất tuyệt kể về đủ thứ chuyện của thư viện, từ cách bày biện lớp học đến thực đơn nhà bếp, từ cách phát học bổng đến cách may quần áo cho học trò, không bỏ sót chi tiết nào, hào hứng vô cùng.
Tạ Nghiễn nằm nghiêng, thỉnh thoảng đáp một tiếng, phần lớn thời gian chỉ lặng lẽ nghe.
Nàng nói một lúc, giọng dần nhỏ đi, cuối cùng ngủ thiếp.
Hơi thở dài, gương mặt an yên.
Tạ Nghiễn nhẹ nhàng kéo chăn đắp lại cho nàng, còn mình thì không chút buồn ngủ.
Ông nhìn lên đỉnh màn, trong lòng trăn trở mãi những lời nàng nói.
Mở một thư viện khác biệt, dạy cho trẻ em thiên hạ một con đường mưu sinh, cho phụ nữ một lối đi khác.
Cả đời ông đã thấy quá nhiều thịnh suy, quá hiểu sức nặng của bốn chữ "công tại thiên thu".
Nhưng lúc này, ông lại cảm thấy, bốn chữ ấy, Tiểu Mạch xứng đáng nhận được!!!
...
Đợi khi Tạ Nghiễn và Cố Tiểu Mạch trở về kinh thành thì đã là mùa đông.
Thấy họ về, Đoàn Đoàn, Viên Viên và Miên Miên mừng rỡ vô cùng, quây lấy hai người nói không hết chuyện, đến khi nhìn thấy đủ thứ đồ chơi lạ mắt mà cha mẹ mang về từ bên ngoài, lại càng thích thú không thôi.
Hai cô bé ngày đêm mong nhớ quả cầu lưu ly và gương, Tạ Nghiễn và Cố Tiểu Mạch cũng đã mua về.
Những người khác trong nhà họ Tạ thấy họ về cũng đều vui mừng, hôm sau liền bày tiệc lớn, náo nhiệt một phen.
...
Khi mọi việc vào guồng, họ bắt đầu lo liệu chuyện thư viện.
Tin tức như mọc cánh, chưa đầy nửa tháng, nửa kinh thành đều biết:
Thủ phụ họ Tạ đã về hưu và Huệ Tế Quốc phu nhân muốn mở thư viện, gọi là Lập Mệnh thư viện.
Điều lạ nhất là, thư viện này không phân biệt xuất thân, không phân biệt trai gái, chỉ nhận một chữ "học".
Con gái có thể vào, trẻ nhà nghèo cũng có thể vào, điều này trước đây không dám nghĩ tới.
Trong các ngõ phố, nhà nào chẳng muốn thử cho con đi học?
Ngay cả dưới bức tường đất của ngôi làng xa xôi nhất kinh thành, cũng có thể nghe thấy các bà các chị tụ tập thì thầm:
"Nghe nói Lập Mệnh thư viện ở kinh thành ấy, con gái cũng được học, không chỉ học chữ mà còn dạy nghề, ra trường là tìm được việc kiếm tiền, còn hơn cả lấy chồng!"
Lời này truyền đi rất nhanh, càng truyền càng thần kỳ.
Có người nói, tiên sinh trong đó đều là quan lớn về hưu, thợ cả, dạy tận tay, không giấu nghề;
Có người nói, chỉ cần thi tốt, không những miễn học phí mà còn được cấp tiền, mỗi tháng năm lượng, còn kiếm hơn cả lao động khỏe;
Lại có người nói, con gái ra từ thư viện có thể vào cửa hàng của Huệ Tế Quốc phu nhân, sau này kiếm được tiền còn có thể tự mở cửa hàng!
...
Dân chúng không hiểu đạo lý lớn lao gì, chỉ nhớ một câu thực tế nhất: học được một nghề, đi đâu cũng không chết đói.
Thế là đến khi Lập Mệnh thư viện chiêu sinh, hàng dài trước cửa thư viện uốn qua ba con phố.
Có thiếu niên nông thôn đeo nửa bao khoai lang làm lương khô;
Có cô gái ôm gói đồ không muốn lấy chồng đến cầu học;
Còn có cha mẹ tóc bạc dắt đứa con mang giày vải, đứng trước cửa rụt rè hỏi:
"Con trai tôi đầu óc rất lanh lợi, nhìn qua một lần là nhớ, cũng muốn vào học, được không?"
...
Thế rồi, dần dần, dân chúng đều nói, thư viện này là thang mây cho trẻ nghèo, là con đường tự lập cho các cô gái.
Một truyền mười, mười truyền trăm, cha mẹ khắp thiên hạ, hễ có chút hy vọng, đều muốn cho con đi thử một phen.
Vì mọi người đều hiểu một điều: học ở thư viện này, có thể đổi mệnh.
