Chương 390: Mô hình guồng nước thu nhỏ khiến triều đình chấn động
Chương 390/460
Chàng giống như con cá gặp mưa sau cơn hạn hán, cuối cùng cũng được sống một cách thoải mái, đường hoàng.
Trong khoảng thời gian đó, vì một vấn đề về kỹ thuật chế tác, Quý Tinh Thần nghĩ mãi không ra, còn đặc biệt nhờ cha dẫn một người thợ của Công bộ về để thỉnh giáo.
Người thợ vừa nghe nói đã thấy lạ lùng.
Trong lòng cũng vô cùng coi thường.
Còn tưởng là tiểu công tử nhà Quý Thái phó, một thiếu niên lớn lên trong gấm vóc ngọc ngà, chỉ rảnh rỗi nghịch ngợm mà thôi.
Thì có vấn đề chuyên môn gì chứ?
Nhưng khi hắn nhìn thấy cách Quý Tinh Thần cầm dao khắc, thấy sự chuẩn xác khi xử lý mộng ghép và mức độ am hiểu vân gỗ, hắn liền im miệng.
Người thợ già đã làm việc ở Công bộ hơn nửa đời người đứng bên cạnh xem một lúc, lặng lẽ gật đầu, nói với Tạ Nghiễn và Quý Phong Lâm một câu:
"Đứa nhỏ này là ông trời ban cơm ăn, không thể so được."
Về sau, khi giảng giải vấn đề kỹ thuật cho chàng, hắn cũng khiêm tốn hơn không ít.
Tạ Nghiễn cười, chàng biết Công bộ mới là nơi dựa vào bản lĩnh.
Chỉ cần ngươi có bản lĩnh thật, dù chỉ là một thiếu niên nhỏ tuổi, cũng sẽ có người tôn trọng ngươi.
——
Sáng sớm hai ngày sau, Quý Tinh Thần với đôi mắt thâm quầng.
Hai tay nâng một mô hình guồng nước bằng gỗ thu nhỏ bước ra.
Chiếc guồng nước thu nhỏ ấy toàn thân làm bằng gỗ hoàng dương.
Trục vít, bánh răng, máng nước, ổ trục đầy đủ, từng bộ phận đều tinh xảo đến khó tin.
Chàng đặt guồng nước vào một chậu nước, dùng tay nhẹ nhàng quay bánh xe nước, trục vít liền chậm rãi xoay.
Một dòng nước nhỏ theo đường xoắn ốc được đẩy lên máng nước trên cao, rồi lại theo máng nước chảy xuống êm ả, tạo thành một vòng tuần hoàn nhỏ.
Mọi người có mặt đều nín thở.
Tạ Nghiễn đưa tay nâng chiếc guồng nước thu nhỏ ấy lên, soi kỹ dưới ánh nắng hồi lâu, rồi quay người nói với Quý Phong Lâm một câu khiến ông ghi nhớ suốt đời:
"Quý đại nhân, con trai ngài là thiên tài."
Quý Phong Lâm đứng đó, nhìn đôi mắt đỏ ngầu vì thức trắng của con trai, nhìn đôi bàn tay nổi đầy mụn nước vì cầm dao khắc.
Cổ họng như bị nhét một nắm bông, không nói được lời nào.
Ông nhớ lại những năm tháng thất vọng về thành tích của con trai.
Nhớ lại thái độ im lặng đồng ý của mình khi cha đưa Tinh Thần nhốt vào thư phòng.
Nhớ lại những lần mình từng nói với vợ rằng đứa trẻ này đọc sách chẳng nên trò gì, sau này biết phải làm sao.
Cảm giác tội lỗi như thủy triều dâng lên, suýt nhấn chìm ông.
Ông ngày ngày gần gũi Tinh Thần, vậy mà lại không phát hiện ra thiên phú của con trong nghề mộc.
Nhưng ông không có thời gian chìm đắm trong tội lỗi, vì Tạ đại nhân đã sắp xếp bước tiếp theo.
……
Ngày hôm sau.
Trên đại điện, văn võ bá quan chia làm hai bên, Nam Cung Mộc Hành ngồi cao trên long ỷ.
Triều đình hôm nay vẫn nghị sự như thường lệ, sau khi bàn xong vài việc chính sự không lớn không nhỏ.
Hộ bộ Thị lang Tạ Nghiễn bỗng bước ra khỏi hàng, hai tay nâng một chiếc hộp gấm, quỳ xuống tâu:
"Khởi bẩm bệ hạ, thần có một kế, muốn dâng lên bệ hạ, liên quan đến việc thủy lợi tưới tiêu ở ba châu phía bắc."
Nam Cung Mộc Hành khẽ nhướng mày, giơ tay ra hiệu cho ông đứng dậy:
"Tạ ái khanh bình thân, có diệu kế gì, cứ nói không ngại."
Tạ Nghiễn đứng dậy, nhưng không vội nói, mà nhìn về phía Quý Phong Lâm không xa. Quý Phong Lâm nhận được ám hiệu của Tạ Nghiễn, nghiêng người nhìn ra ngoài điện, cao giọng nói:
"Khiêng vào."
Vừa dứt lời, bốn tiểu lại của Công bộ khiêng một sa bàn khổng lồ vào trong điện.
Sa bàn ấy rộng chừng một trượng, trên đó dùng đất sét và cát sỏi mô phỏng núi sông, địa thế cao thấp, khe rãnh ngang dọc, dốc thoải dốc đứng, rõ ràng là bản đồ địa hình thu nhỏ của vùng phía bắc.
Bên cạnh sa bàn còn đặt mấy thùng nước trong.
Văn võ cả triều đều sững sờ, ngoài Quý Phong Lâm, không ai biết Tạ Nghiễn đang bán thuốc gì trong hồ lô.
Quý Thái phó đứng ở hàng đầu văn quan, nhíu mày nhìn tất cả, ánh mắt mang theo vài phần dò xét.
Ông là Thái phó đương triều, coi trọng quy củ lễ pháp nhất.
Với cách làm ầm ĩ bày sa bàn trên triều đường như thế, bản năng ông thấy không hợp thể thống.
Tạ Nghiễn không vội vàng, lấy từ trong hộp gấm ra chiếc guồng nước xoắn ốc thu nhỏ, cẩn thận đặt ở một bên chỗ trũng nhất của sa bàn.
Ánh mắt mọi người đều tập trung vào vật tinh xảo chỉ bằng bàn tay ấy, ngay cả Nam Cung Mộc Hành cũng không khỏi hơi nghiêng người về trước, trong mắt lộ vẻ tò mò.
"Bệ hạ, chư vị đại nhân xin nhìn.
Đây là thứ thần cùng Công bộ Thị lang Quý đại nhân nghiên cứu ra."
Tạ Nghiễn ra hiệu cho tiểu lại đổ nước trong vào vị trí mô phỏng dòng sông trên sa bàn, nước theo khe rãnh chảy xuống, tụ lại ở chỗ trũng.
Ông đưa tay nhẹ nhàng quay bánh xe nước của guồng nước thu nhỏ, mọi người liền thấy chiếc guồng nước nhỏ tinh xảo ấy xoay chuyển.
Một dòng nước theo trục vít xoắn ốc được đẩy lên máng nước trên cao, êm ả rót vào khu vực tượng trưng cho ruộng đồng.
Trong điện vang lên một tràng tiếng kinh ngạc khe khẽ.
Tạ Nghiễn cao giọng nói:
"Địa thế tây bắc phức tạp, núi cao khe sâu, nguồn nước phần nhiều ở chỗ thấp, ruộng đồng phần nhiều ở chỗ cao.
Những năm trước xây guồng nước, thường là trực tiếp khởi công, đợi đến khi làm xong mới phát hiện đo đạc địa thế có sai, nước không dẫn lên được, đành phải dỡ đi làm lại, một lần đi một lần về, tiêu hao ngân khố đâu chỉ ngàn vạn.
Thần đánh bạo đề xuất một kế, từ nay về sau phàm gặp công trình thủy lợi, đều có thể làm theo cách này.
Trước tiên làm sa bàn thu nhỏ theo địa thế thực địa, lại làm mô hình guồng nước thu nhỏ, lặp đi lặp lại diễn tập thử sai, xác nhận phương án không có sơ hở, rồi mới đưa vào thi công thực tế."
Ông dừng lại, nhìn quanh bốn phía, từng chữ từng lời nói:
"Dùng mô hình thu nhỏ để làm việc, chi phí không quá mấy chục lượng bạc.
Nhưng nếu trực tiếp khởi công rồi xảy ra sai sót, động một chút là tổn thất mấy vạn lượng.
Lấy nhỏ thắng lớn, lấy nhỏ thấy lớn, đây là đạo tiết lưu, cũng là sách lược thiết thực."
Cả điện im lặng.
Nam Cung Mộc Hành trầm mặc một lát, bỗng từ long ỷ đứng dậy, chậm rãi bước xuống bậc ngự, đi đến trước sa bàn.
Ông cúi người quan sát kỹ chiếc guồng nước thu nhỏ ấy, thậm chí còn đưa ngón tay nhẹ nhàng quay bánh xe nước, nhìn dòng nước được đẩy lên êm ả, trong mắt dần hiện lên ánh sáng.
"Diệu."
Ông chỉ nói một chữ.
Một chữ ấy lại khiến trái tim treo lơ lửng của Tạ Nghiễn rơi xuống đất.
"Chiếc guồng nước thu nhỏ này là do Công bộ làm ra?"
Nam Cung Mộc Hành đứng thẳng dậy, hỏi.
Tạ Nghiễn nhìn về phía Quý Phong Lâm, ông vội vàng bước ra khỏi hàng, quỳ xuống tâu:
"Bẩm bệ hạ, vật này không phải do Công bộ làm ra, mà là… mà là con trai thần, Quý Tinh Thần, chế tác."
Lời vừa dứt, trong điện một phen xôn xao.
Ánh mắt mọi người đồng loạt nhìn về phía Quý Phong Lâm, rồi lại đồng loạt chuyển sang Quý Thái phó đứng ở hàng đầu.
Sắc mặt Quý Thái phó trong khoảnh khắc ấy trở nên vô cùng đặc sắc.
Ông trợn mắt nhìn chiếc guồng nước nhỏ tinh xảo tuyệt luân trên sa bàn, môi khẽ run, không biết là kinh ngạc hay phẫn nộ, hoặc có lẽ cả hai.
Đứa cháu mà ông từng nhốt trong thư phòng ép đọc sách, đứa cháu mà trong mắt ông chỉ biết ăn chơi lêu lổng, lại làm ra thứ khiến bệ hạ đích thân khen một chữ "diệu"?
