Chương 192: Phổ biến toàn huyện
Chương 192/355
Bên cạnh còn chi chít những dòng chữ nhỏ, ghi rõ ràng từng việc: khi nào trồng, khi nào tưới nước, khi nào lật dây, tất cả đều được ghi chép minh bạch.
Đường Cảnh Dật càng xem càng kinh ngạc. Tạ tú tài này làm việc tỉ mỉ đến mức không giống một người đọc sách chút nào, mà cứ như một lão nông thực thụ.
Tạ Nghiễn giải thích:
“Đại nhân, lợi ích của khoai lang chủ yếu có ba điểm.
Thứ nhất là cực kỳ chịu hạn. Chúng ta trồng năm tháng, tổng cộng chỉ tưới nước một lần, mà còn là lúc mới đậu củ.
Thứ hai là không kén đất. Ruộng tốt trồng được, ruộng xấu cũng trồng được, đất hoang sườn núi vẫn mọc um tùm.
Thứ ba là sản lượng cao đến kinh người. Một mẫu đất trồng sơ sài cũng được hơn ba nghìn cân, nếu chăm bón kỹ càng, chắc chắn còn thu hoạch tốt hơn.”
Dương Đức Quý ở bên cạnh tiếp lời:
“Đại nhân, thứ này không chỉ sản lượng cao mà ăn cũng rất thực tế.
Hấp lên thì vừa ngọt vừa dẻo, nấu cháo thì no bụng lắm, còn có thể thái lát phơi thành khoai lang khô, để được rất lâu.
Hôm trước thôn chúng tôi thử hấp một lúc ba nồi lớn, già trẻ lớn bé ăn đầy miệng, ai cũng nói ngon hơn bánh ngũ cốc nhiều.”
Đường Cảnh Dật càng nghe mắt càng sáng.
Ông đứng dậy, đi qua đi lại trong đại đường mấy bước, bỗng dừng chân, quay người hỏi:
“Các ngươi có mang khoai lang đến không?”
Dương Đức Quý vội vàng gật đầu, chạy ra ngoài, từ chiếc sọt tre mang theo bưng mấy củ khoai lang đặt lên bàn.
Đường Cảnh Dật cúi đầu nhìn. Những củ khoai này, củ lớn to bằng cánh tay, củ nhỏ cũng bằng nắm tay, vỏ đỏ hồng, tròn căng, cầm trong tay nặng trịch, thực sự đầy đặn.
Ông bỗng thấy sống mũi cay cay. Những ngày qua, đám mây đen đè nặng trong lòng như bị thứ gì đó xé toạc một đường, ánh sáng rực rỡ chiếu vào.
“Tốt, tốt lắm!”
Đường Cảnh Dật liên tục nói hai chữ “tốt”, giọng còn hơi run:
“Các ngươi, cùng với Cố Tiểu Mạch, đã lập công lớn cho huyện Lâm An chúng ta!”
Tạ Nghiễn lại lắc đầu, nghiêm mặt nói:
“Đại nhân, học sinh mạo muội nói một câu. Thôn Lê Hoa chúng ta trồng thành công khoai lang, chưa gọi là công lớn. Công lớn thật sự là khiến dân chúng toàn huyện đều trồng được khoai lang.”
Lời này đúng ý Đường Cảnh Dật.
Ông ngồi xuống lần nữa, vẻ mặt trở nên nghiêm túc: “Nói tiếp đi.”
Tạ Nghiễn nói tiếp:
“Đại nhân, năm nay hạn hán, ruộng đồng thu hoạch kém, nhưng miễn cưỡng còn đủ ăn. Nếu sang năm lại hạn hán như vậy, e rằng sẽ xảy ra nạn hạn.
Nay chúng ta có khoai lang, thứ lương thực chịu hạn này, nếu đại nhân có thể kêu gọi dân chúng toàn huyện sang năm cùng khai hoang trồng khoai lang, thì sang năm dù ông trời không mưa, chúng ta cũng không sợ.
Ít nhất sẽ không có người chết đói.”
Tạ Nghiễn thực sự rất lo sang năm thời tiết tiếp tục hạn hán. Sư phụ của cậu là Cù viện trưởng có hiểu biết đôi chút về thiên văn địa lý.
Trước khi đi thi hương, cậu từng nghe sư phụ nhắc đến, trời có điềm lạ, sang năm địa khí khô nóng, e rằng đại hạn sắp đến.
Cậu từng hỏi thêm, nhưng sư phụ không chịu nói nhiều, chỉ bảo mình chỉ hiểu sơ sơ, chưa chắc đã đúng, hơn nữa chuyện như vậy, sức người không thể xoay chuyển.
Dù đoán đúng cũng vô ích.
Bọn họ cũng không làm được gì.
Về nhà rồi, lại nghe cha mẹ nói năm nay thu hoạch lương thực đều không tốt, trong lòng càng thêm bất an.
Nhưng bây giờ đã khác, bọn họ có khoai lang. Bất kể có hạn hán hay không, thuyết phục mọi người trồng rộng rãi đều là chuyện tốt.
Dương Đức Quý cũng nói:
“Tạ Nghiễn nói đúng.
Hai mươi mẫu đất của thôn chúng tôi thu được nhiều như vậy, để lại phần nhà ăn, phần cho xưởng miến dùng, vẫn có thể dư ra không ít để làm giống.
Nếu toàn huyện đều trồng, thì thật không thể tưởng tượng nổi!
Ta và Tạ Nghiễn đã tính một khoản, một thôn dù chỉ khai hoang vài chục mẫu để trồng, cũng có thể tăng thêm mấy triệu cân lương thực.”
Đường Cảnh Dật im lặng hồi lâu, ngón tay vô thức gõ lên bàn.
Ông nhanh chóng tính toán trong lòng.
Chuyện này quả thực khả thi.
Cuối cùng, Đường Cảnh Dật đứng dậy, chỉnh lại y quan, hướng về Dương Đức Quý và Tạ Nghiễn cúi đầu thi lễ đàng hoàng.
Hai người giật mình, vội vàng đứng dậy né tránh, nhưng Đường Cảnh Dật nói:
“Lễ này là thay mặt hàng vạn dân chúng huyện Lâm An cảm tạ các ngươi.
Hai vị, một là hương thân tú tài, một là lý chính nông thôn, vốn có thể ngồi yên trong nhà không quản chuyện phiền, vậy mà lại chạy đến huyện nha nói ra chuyện này, phổ biến cho dân chúng toàn huyện. Tấm lòng ấy, Đường mỗ khâm phục.
Bất kể chuyện này thành hay không, các ngươi đều là anh hùng của huyện Lâm An chúng ta.”
Hốc mắt Dương Đức Quý lập tức đỏ lên. Gã đàn ông thô kệch này quay đầu đi, lấy tay áo lau mắt, giọng ồm ồm nói:
“Đại nhân, tiểu dân chưa từng đọc sách, không hiểu đạo lý lớn lao gì, chỉ là không đành lòng nhìn hương thân đói bụng.
Ông trời này nhìn là thấy không ổn, tiểu dân thực sự sợ, sợ sang năm…”
Những lời còn lại Dương Đức Quý không nói ra, gã sợ lời nói thành sự thật.
Vành mắt Tạ Nghiễn cũng hơi đỏ. Cậu hít sâu một hơi, chắp tay nói:
“Đại nhân, chuyện này, học sinh không làm gì cả, công thần lớn nhất vẫn là Tiểu Mạch. Tiểu Mạch luôn ghi nhớ lời đại nhân từng nói.
Người từng nói, thương nhân chính là phải thông suốt bốn phương, cứu giúp một phương dân chúng.
Trước kia nàng cảm thấy nhận mà hổ thẹn, nhưng bây giờ, nàng vẫn luôn làm theo lời người dạy.”
Đường Cảnh Dật gật đầu, trong lòng vô cùng tự hào về nàng.
Cố Tiểu Mạch quả nhiên không hổ là con gái của nàng. Dù ở nơi nào, cũng không ai có thể che lấp ánh sáng của nàng.
Ông thực sự rất an ủi.
Sau khi Dương Đức Quý và Tạ Nghiễn rời đi.
Đường Cảnh Dật trải giấy bút, mài mực vung bút, viết một đạo cáo thị, đem chuyện trồng khoai lang báo cho toàn huyện.
Đại ý cáo thị như sau:
Xét thấy lý chính thôn Lê Hoa huyện Lâm An là Dương Đức Quý, tú tài Tạ Nghiễn, thương nhân Cố Tiểu Mạch, năm ngoái thử trồng khoai lang, năm nay thu hoạch lớn, mỗi mẫu ba nghìn cân, chịu hạn chịu cằn, thích hợp đất hoang sườn núi.
Năm nay trời hạn, vụ hè thất thu, bản huyện rất lo lắng.
May được phương pháp này, có thể bù đắp.
Nay lệnh cho lý chính các thôn và hương thân, trong ba ngày cùng đến thôn Lê Hoa xem khoai lang, do ba người Dương, Tạ, Cố truyền dạy cách trồng.
Phàm ai có thể khai hoang trồng khoai, quan phủ cấp giống, không lấy một xu.
Sang năm giống khoai lưu truyền, các làng trao đổi với nhau, mong toàn huyện đều được phổ biến.
Viết xong, ông lại xem kỹ một lượt, cuối cùng thêm một câu: Nếu phương pháp này được thực hiện, toàn huyện không còn nỗi lo đói kém, thì công lao của ba vị Dương, Tạ, Cố nên khắc bia ghi nhớ, để lưu truyền hậu thế.
Viết xong buông bút, Đường Cảnh Dật thở ra một hơi dài.
——
Những ngày sau đó, ngoài xưởng miến hoạt động đều đặn.
Thôn Lê Hoa cũng trở thành nơi náo nhiệt nhất toàn huyện.
Mọi người đều đến thôn Lê Hoa xem khoai lang, hỏi cách trồng, cách ươm giống.
Quan phủ còn mua không ít khoai lang từ dân thôn Lê Hoa làm giống, phát miễn phí cho dân các thôn khác, để sang năm họ theo thôn Lê Hoa khai hoang học trồng khoai lang.
Cố Tiểu Mạch cũng không ngờ Đường Cảnh Dật có thể làm đến mức này.
Ông thực sự là một vị phụ mẫu quan tốt, dốc hết sức mình bảo đảm lương thực cho dân chúng sang năm.
